پژوهشكده تحقيقات اسلامى
51
تاريخ انبياء ( فارسي )
دعوت به توحيد حضرت صالح ( ع ) ، قوم خود را به پرستش خداوند ، رعايت تقواى الهى ، رفتار به عدل و احسان و پرهيز از استكبار و سركشى فراخواند و به آنان گوشزد كرد كه من هيچگونه پاداش و مزدى براى رسالتم از شما نمىخواهم . « 1 » آن حضرت در دعوت به توحيد ، دلايل عقلىاش را نيز ذكر مىكرد و با خطابى عاطفهبرانگيز آنان را به سوى حق فرامىخواند . قرآن كريم چگونگى دعوت صالح ( ع ) را چنين شرح داده است : وَإِلَى ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحاً قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُم مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ هُوَ أَنشَأَكُم مِنَ الْأَرْضِ وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيَها فَاسْتَغْفِرُوهُ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ إِنَّ رَبِّي قَرِيبٌ مُجِيبٌ . ( هود : 61 ) و به سوى قومِ ثمود ، برادرشان « صالح » را فرستاديم . او گفت : « اى قوم من ! خدا را پرستش كنيد ، كه معبودى جز او براى شما نيست . اوست كه شما را از زمين آفريد و آبادى آن را به شما واگذاشت . از او آمرزش بطلبيد ، سپس به سوى او بازگرديد ، كه پروردگارم ( به بندگان خود ) نزديك ، و اجابت كنندهء ( خواستههاى آنها ) است . حضرت صالح ( ع ) در اين سخنانش ، همان « لا إله الا الله » را كه سخن همه پيامبران است ، بيان كرده و متذكر شده كه اصلًا إله و معبودى جز « الله » وجود ندارد تا قومش بتوانند او را پرستش كنند . سپس به توصيف خدا پرداخته و گفته است : همان خدايى كه شما را از خاك آفريد و به شما توان داد تا بر زمين مسلط شويد و آن را آباد سازيد . در اين سخن اشاره دارد كه خداوند شما را آفريد و گرنه ، نه خود توان خلقت خود را داريد و نه ديگران شما را آفريدهاند ؛ همچنان كه توان كار و فعاليت و عمران در زمين را او به شما عطا كرده است . بنابراين بتها و معبودان دروغين توان آفرينش شما و نيز توان بخشش كمالات به شما را ندارند و فقط خداست كه شما را آفريده و به شما نيرو بخشيده است . از اين رو بيدرنگ از آنها مىخواهد كه به درگاه الهى توبه كنند و از اين كه شريكانى براى خداوند اختيار كردهاند ، استغفار طلبند . در قسمت آخر سخنانش نيز خداوند را نزديك به بندگان و اجابت كنندهء دعاى آنها معرفى مىكند . اين فراز هم بدين جهت بود كه بتپرستان بر اين گمان باطل بودند كه خداوند رب الارباب است
--> ( 1 ) . ر . ك : شعراء ( 26 ) ، آيات 141 - 152 .